ΑΙΘΟΥΣΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Αγαπητέ επισκέπτη Εδώ και 6000 χρόνια, για τα οποία έχουμε στοιχεία, η ελιά και το ελαιόλαδο αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των Ελλήνων και φυσικά των κατοίκων της Θάσου. Μπορούμε λοιπών να πούμε ότι η ελιά και το ελαιόλαδο αποτελούν κομμάτι της ιστορίας και του πολιτισμού της Ελλάδας και της Θάσου. Προκειμένου να συνδέσουμε την παραγωγική διαδικασία με την ιστορία και τον πολιτισμό, δημιουργήσαμε τον επισκέψιμο αυτόν χώρο.

Dear visitor,

For 6000 years, for which we have data, olives and olive oil form an integral part of the life of Greeks and of course Thasos’s residents.

With that in mind, we can assume that olives and olive oil are form a part of the history of Greece’s and Thasos’s culture.

In order to connect the production process with the history and the culture, we created this space that you can visit.

Έκθεση ποικιλιών Ελιάς | Olive tree varieties
Περπατώντας στον προαύλιο χώρο θα δούμε νοτιοδυτικά την ΕΚΘΕΣΗ ΠΟΙΚΙΛΙΩΝ ΕΛΙΑΣ.  Οι ελιές στην έκθεση αποτελούν ένα μέρος (περίπου 50) από ένα σύνολο 135 υπάρχουσες σήμερα ποικιλίες. Για τα χαρακτηριστικά κάθε ποικιλίας υπάρχει πίνακας που τα περιγράφει στην εξωτερική δυτική πλευρά του Μουσείου.

Walking across the courtyard space, we can see the EXHIBITION OF OLIVE VARIETIES on the south western side. The various olive varieties on display (which are almost 50) are just a fraction of the total 135 existing varieties found around the world. For further information about every variety there is board on the outer west side of the Museum.

Πιθεώνας | Pitheonas


Επίσης θα δούμε στα βορειοανατολικά τον «ΠΙΘΕΩΝΑ».

Σαν «ΠΙΘΕΩΝΑ» ονομάζουμε στεγασμένο χώρο όπου φυλασσόταν πιθάρια, προκειμένου να αποθηκεύονται αγαθά (ελαιόλαδο, κρασί, σιτηρά κλπ). Εμείς σε εργασίες που κάναμε στην περιοχή αυτή βρήκαμε τα πιθάρια και με την επίβλεψη της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας Καβάλας κάναμε την ανασκαφή. Πρόκειται μάλλον για πιθεώνα, αρχαίου ελαιοτριβείου, δοθέντος ότι η περιοχή είχε πάντα ελιές και βρισκόταν κοντά στο αρχαίο λιμάνι του Πρίνου.

Additionally, on the northeast side we can see “PITHEONAS”.

This is a sheltered space which was used to store pots in order to store goods like olive oil, wine, cereal and so on. While we were working in the area we found the pots that we excavated with supervision of the Archaeological Service of Kavala. “PITHEON” probably belongs to an ancient olive mill, given that the area always had a supply of olives and it’s located next to the ancient “Port of Prinos”.

N1

Κατωλίθι | Ground stone

Η διαδικασία παραγωγής ελαιολάδου παρέμεινε σχεδόν η ίδια για 6000 χρόνια. Αλλαγή στον τρόπο παραγωγής ελαιολάδου έχουμε από τα μέσα του 1900.
Τα μέσα παραγωγής ελαιολάδου για πολλά χρόνια τα κατασκεύαζαν οι ίδιοι οι κάτοικοι της Θάσου. Ένα τυπικό παράδειγμα είναι το έκθεμα με το Ν 1 που είναι ένα ημιτελές κατωλύθι, δηλαδή η μυλόπετρα επάνω στην οποία περιστρεφόταν το πανωλύθι και ο κοχλίας που βρίσκεται στην βάση του Ν 7.

  The process of olive production remained similar for 6000 years. The first major change in the production process dates back to the middle 1900.
For many years, the means of olive oil production were made from the residents of Thasos. A typical example is the N1, which is an unfinished bottom stone (“katolythi”), which is essentially the millstone upon which the upper stone (“panolythi”) was rotated along with the screw which is found in the base of N7.

Αγριελιά | Agrielia (wild olive)

Με την είσοδο μας στο εκθεσιακό χώρο, στον χώρο του αίθριου, αντικρίζουμε μια αγριελιά η οποία αποτελεί την αρχέγονη ελιά, από την οποία εξελίχθηκαν, αρχικά με μετάλλαξη και μεταγενέστερα με εργαστηριακές παρεμβάσεις, οι διάφορες ποικιλίες ελιάς.
Στην Θάσο, η ελιά που καλλιεργείται είναι η Θασίτικη, Θρουμπουλιά, μια ποικιλία η οποία ευδοκιμεί στην περιοχή για 4000 χρόνια τουλάχιστον και ως εκ τούτου έχει προσαρμοστεί στο μικροκλίμα της περιοχής. Η θρουμποελιά ή Ευρωπαϊκή Ελιά ήταν η κυρίαρχη ποικιλία ελιάς στον χώρου του Αιγαίου. Η ελιά αυτή παράγει καρπό που κύριο χαρακτηριστικό του είναι η εκπίκρανση (ξεπίκρισμα) επάνω στο ελαιόδεντρο, ώστε να είναι βρώσιμη χωρίς καμία επεξεργασία.

Upon entering the exhibition space, in the patio area, we see a wild olive tree that is the primordial olive, from which evolved, initially by mutation and later by laboratory interventions, the various kinds of olive trees.

In Thassos, the olive tree that is cultivated is the “Thasitiki”,  “Throumpoulia”, a variation of olive that thrived in the area for well over 4000 years and has therefore adapted to the microclimate of the area. “Thromboelia” or European Olive Tree was the dominant variation of olive in the Aegean. This olive produces a fruit whose main feature is the “de-bittering” which happens while the olive is still on the tree, so that it is edible without any processing.

N2-3

Για την παραγωγή του ελαιολάδου ή καλύτερα για την απόληψη του ελαιολάδου από τον ελαιόκαρπο χρειάζονται δυο ενέργειες.

  1. η λιοτρίβηση του ελαιοκάρπου, ώστε να γίνει η ελαιόπαστα και
  2. η αφαίρεση του ελαιοχυμού από την ελαιόπαστα.

Ο αρχαιότερος τρόπος λιοτρίβισης του ελαιοκάρπου είναι η συνθλιψη του με μια στρόγγυλη πέτρα ή έναν κύλινδρο, ξύλινο ή πέτρινο, επάνω σε μια επίπεδη πέτρα όπως δείχνει η αναπαράσταση του Νο 2 και Νο 3. Με τον τρόπο αυτό δημιουργούσαν την ελαιόπαστα την οποία στην συνέχεια πίεζαν με πέτρες, που τις έβαζαν επάνω στην πάστα και έπαιρναν τον ελαιοχυμό τον οποίο αποθήκευαν σε μικρά πήλινα δοχεία. Ο τρόπος αυτός είχε πολύ περιορισμένη παραγωγή ελαιολάδου.

Στον χώρο αυτό επίσης θα δούμε επίσης:

  • φωτογραφίες ή σχεδιαγράμματα από διάφορα ελαιοτριβεία της περιοχής,
  • μία ξύλινη σκάλα από κορμό πεύκου, που χρησιμοποιήθηκε για την ελαιοσυλογή,
  • διάφορα ραβδιά για τον ραβδισμό της ελιάς και κάποιες χτένες επίσης για την ελαιοσυλλογή.

Με την πάροδο των χρόνων και την εξέλιξη της σκέψης, ο άνθρωπος οδηγήθηκε στην κατασκευή του μυλόλιθου που μέχρι σήμερα χρησιμοποιούμε. Ο μυλόλυθος δεν είναι τίποτε άλλο από μια φέτα από τον αρχικό κύλινδρο λιοτρίβυσης. Ο μυλόλιθος αυτός χρησιμοποιείται τα τελευταία 4000-5000 χρόνια χωρίς ιδιαίτερες αλλαγές. Στο μυλόλιθο αυτό έκαναν μια τρύπα στο κέντρο για να περάσουν ένα μοχλό περιστροφής και τον σταθεροποιούσαν σε ένα κάθετο άξονα όπου περιστρεφόταν με την βοήθεια (δύναμη) είτε ζώων είτε ανθρώπων ή αργότερα με την χρήση των φυσικών στοιχείων (νερό, αέρας) ή με τις μηχανές εσωτερικής καύσης ή του ηλεκτρισμού.

  For the production of olive oil or more accurately the withdrawal of olive oil from the olive fruit, there are two actions that need to take place.

  1. The crushing of the olive fruit, in order to produce “olive paste” and
  2. The removal of the olive juice from olive paste.

The most ancient way of crushing the olive fruit is its pressing with a circular stone or cylinder, made of wood or stone, in a flat rock as shown in the representation in No2 and No3.  In the above way they made “olive paste” which they afterwards applied pressure on with stones that they placed upon the “olive paste” in order to get the olive juice that they stored in small clay pots. Using this way the production olive oil was very limited.

  • In this space we will also see:
    pictures or blueprints from different olives mills of the area.
  • a wooden ladder made of pine tree used for gathering olives.
  • various sticks and combs both used for olive gathering.

With the passing of time and the evolution of thought, man was led to the creation of the millstone which is still used to this day. The millstone is just a slice of the starting cylinder used for crushing the olive fruit. The millstone has been used for the last 4000-5000 years without any major modification. In order to place the lever used for rotation, they opened a hole in the center of the millstone. The lever was stabilized in a vertical axis which was rotated with the help (force) of either animals or humans or in later years with the utilization of nature (wind, water) or even later with internal combustion engines or electricity.

N4

Ελαιόμυλος Θάσου | stone mill from Thassos

Αποτελεί αναπαράσταση ενός ελαιόμυλου που λειτούργησε στην Θάσο και αποτελείται:

  • από το κατωλίθι
  • από τον μυλόλιθο ή πανωλίθι
  • ένα οριζόντιο άξονα τον οποίο περιέστρεφε ζώο και
  • έναν κάθετο άξονα γύρω από τον οποίο περιστρεφόταν η πέτρα.

Ο τρόπος παραγωγής ελαιόλαδου με την μέθοδο αυτή έχει διάρκεια τουλάχιστον 4000 χρόνια.

  N4 constitutes a representation of such an olive mill that used to work in Thasos and it consisted of:

  • the bottom stone (“katolythi”) equipped with the olive fruit holding basin.
  • the millstone or “panolythi”
  • an horizontal axis that was rotated from the animal and
  • a vertical axis around which the stone was rotated.

This method of olive oil production has been used for at least 4000 years.

N5

Πιεστήριο μοχλού | lever type press

Το Ν 5 Είναι αναπαράσταση ενός πιεστήριου τύπου μοχλού. Στον μοχλό αυτό κρεμούσαν διάφορα βάρη και έτσι πίεζαν την ελαιόπαστα που βρισκόταν μέσα σε σάκους (περίπου σαν αυτούς που βρίσκονται στην αναπαράσταση) και από την πίεση έβγαινε ο ελαιοχυμός.

N5 is a representation of a lever type press. In order to squeeze the “olive paste” which was placed inside bags (like the ones in the representation), they added various weights on the lever and due to the pressure the “olive juice” would come out.

N6

"Πινιό" | "pinion"

Το Ν 6 δείχνει έναν μυλόλυθο με ένα το γρανάζι που μετατρέπει την οριζόντια κίνηση σε κάθετη (πηνίο) και το οποίο ανακαλύφθηκε πριν 3000 περίπου χρόνια. Πρόκειται για αναπαράσταση από ελαιοτριβείο που λειτούργησε στην Θάσο και ήταν ένας υδρόμυλος. Με τον τρόπο αυτό ο άνθρωπος χρησιμοποίησε τα φυσικά στοιχεία (νερό και αέρα) που κινούσαν τον μυλόλιθο με πολύ μεγαλύτερη δύναμη από τον άνθρωπο και τα ζώα και έτσι η λιοτρίβηση γινόταν σε πολύ μεγαλύτερη ποσότητα. Συγκρίνοντας με τον χειροκίνητο μυλόλυθο, βλέπουμε ότι και το μέγεθος του μυλόλιθου είναι μεγαλύτερο, αλλά και η σκάφη στο κατωλύθι είναι μεγαλύτερο από αυτό του χειροκίνητο μυλόλυθο. Ταυτόχρονα με την εξέλιξη αυτή έχουμε και την βελτίωση στην απόληψη του ελαιοχυμού με την χρήση του κοχλία σαν πιεστήριο, όπου με μικρότερη προσπάθεια είχαμε μεγαλύτερη πίεση, άρα ένα καλύτερο αποτέλεσμα.

N6 shows a millstone with a gear that changes the horizontal movement to vertical (bevel gear) which was discovered about 3000 ago. It is a representation of an olive mill that worked in Thasos and was a watermill. In this way, man used the natural elements (water and wind) which moved the millstone with much greater force compared to humans and animals, which resulted in increased olive fruit crushing. Comparing this mill with the manual one, we can see that the size of the millstone as well as the basin are bigger than their counterparts in the manual mill. At the same time with this advancement there was an improvement in the withdrawal of the olive juice with the use of the screw as a press, where it exerts higher pressure with less effort, which gives off an overall better result. 

N7

Πιεστήριο με κοχλία | Cochlea type press

Το Νο 7 είναι μια αναπαράσταση, με σύγχρονη κατασκευή πιεστηρίου με κοχλία ενώ στην βάση βρίσκεται κοχλίας όπως αυτός χρησιμοποιήθηκε παλιά και είναι κατασκευασμένος με το χέρι από ξύλο σκαμνιάς.
Οι περιγραφόμενοι τρόποι παραγωγής χρησιμοποιήθηκαν μέχρι σχετικά πρόσφατα, δηλαδή μέχρι την εμφάνιση των μηχανών εσωτερικής καύσης και οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν και στην παραγωγή ελαιολάδου. Οι μηχανές αυτές, με διάφορες τροχαλίες και ιμάντες, έδιναν κίνηση στους μυλόλιθους.

N7 is representation of a modern screw press while in the basin there is a handmade screw, made from mulberry tree, like the one used in the past years.
The above ways of production were used until relatively recent years when the internal combustion machines appeared and were used for the production of olive oil. These machines, with various pulleys and straps, moved the millstones.

N8

Μυλόλιθος | grinding stone

Το Ν 8 παριστά ένα τριβείο που λειτούργησε στην περιοχή από το 1918 μέχρι το 1960. Βλέπουμε ότι τα πανωλίθια είναι 2 και πολύ μεγαλύτερα, διότι η μηχανική κίνηση είναι πιο ισχυρή από το νερό και τον αέρα, και μπορεί να τα κινήσει. Το κατωλίθι συνδυάζεται με μεγαλύτερο χώρο, άρα και μεγαλύτερη ποσότητα ελαιοκάρπου για λιοτρίβηση κάθε φορά. 

N8 is a representation of an olive mill that worked in the area from 1918 to 1960. We can see that there are 2 stones at the top (“panolythia”) and much bigger, because mechanical movement is much stronger than water and wind and has the ability to move such stones. The bottom stone (“katolythi”) is combined with a bigger space which results in greater amount of olive fruit for crushing each time.

N9

Μαλακτήρας | malaxation apparatus

Το Ν 9 δείχνει έναν μαλακτήρα, δηλαδή ένα μεταλλικό δοχείο, όπου έμπαινε η πάστα και αναδευόταν και σε συνδυασμό με το ότι η δεξαμενή θερμαίνεται, η πάστα «χαλαρώνει» καλύτερα και έτσι γίνεται μεγαλύτερη απόληψη του ελαιοχυμού.

N9 shows a malaxation apparatus, a metal container, where the olive paste was blended and heated in order to loosen up which resulted in higher olive juice withdrawal.

N10

Μηχανισμός υδραυλικής πίεσης | an hydraulic press

Το Νο 10 δείχνει ένα μηχανισμό πρόκλησης υδραυλικής πίεσης που είχε σαν αποτέλεσμα να κατασκευαστούν πιεστήρια με μεγαλύτερη πίεση και ως εκ τούτου μεγαλύτερη απόληψη του ελαιοχυμού από τον ελαιόκαρπο που έφθανε το 75%.

Ν10 demonstrates a hydraulic pressure induction mechanism, which led to the construction of presses that applied greater pressure. These new presses resulted in the increase of olive juice withdrawal up to75%.

N11

Υδραυλικό υπερπιεστήριο | hydraylic superpress

  Το Ν 11 δείχνει ένα υδραυλικό υπερπιεστήριο. Βλέπουμε το έμβολο που με την υδραυλική πίεση ανέβαινε και συνέθλιβε την ελαιόπαστα που βρισκόταν μέσα σε ειδικά σακιά.

N11 demonstrates a hydraulic super-press. We can see the piston which rose with the use of hydraulic pressure and crushed the “olive paste” that was inside special bags.

N12

Ελαιοδιαχωριστήρας | olive oil separator

Το Ν 12 δείχνει ένα ελαιοδιαχωριστήρα. Από τις αρχές του 1900 χρησιμοποιήθηκαν μηχανήματα, οι λεγόμενοι ελαιοδιαχωρηστήρες, οι οποίοι με την διαδικασία της φυγόκεντρης δύναμης διαχωριζόταν το ελαιόλαδο από το νερό καθόσον τα δυο υγρά έχουν διαφορετικό ειδικό βάρος. Μετά την πίεση ο ελαιοχυμός πήγαινε με αντλίες στον εικονιζόμενο ελαιοδιαχωριστήρα.
Επίσης στον χώρο αυτόν βλέπουμε διάφορα άλλα εργαλεία και μηχανές εσωτερικής καύσης, τα οποία χρησιμοποίησε ο ελαιοτριβέας για την παραγωγική διαδικασία και τα οποία ήταν απαραίτητα.

  N12 demonstrates an oil separator. Since the beginning of 1900 machines, called oil separators, were used. These machines used the centrifugal force to separate oil from water since oil and water have different specific weight. After the pressure was applied, the olive juice was transferred with pumps to the depicted oil separator.
In this space we can also see various other essential tools and internal combustion engines, which were used by the persons working in oil production.

N13-14

Πήλινα δοχεία (πιθάρια) | earthenware jars

Βγαίνοντας από την αίθουσα αναπαραστάσεων και ανεβαίνοντας τις σκάλες βλέπουμε διάφορα τέτοια πήλινα δοχεία (πιθάρια) τα οποία χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν σε ελαιοτριβείο της περιοχής μας.

Η αποθήκευση του παραγόμενου ελαιόλαδου, για χιλιάδες χρόνια, γινόταν σε πήλινα δοχεία (πιθάρια), από τα μέσα του 1800 η αποθήκευση γινόταν σε μεταλλικά δοχεία και από το 1980 γίνεται σε ανοξείδωτες δεξαμενές.

On your way out of the demonstration room and on your way up following the stairs we can see various earthenware jars which were used in an olive mill of the area.

For thousands of years the produced olive oil was stored in clay pots (urns), since the middle 1800 the olive oil was stored in metal containers and lastly since 1980 olive oil is stored in stainless steel tanks.

N13α

Η Ελιά του Μανώλα | Manola's Olive tree

Στον ανατολικό τοίχο του αίθριου στον απέναντι τοίχο βρίσκεται φωτογραφία μιας ελιάς, με διάμετρο 2.30 εκ. σε ύψος 60 εκ από το έδαφος. Η ηλικίας της είναι περίπου 2500 χρόνων με βάση το τύπο
Ηλικία = ακτίνα/συντελεστή.

  In the western wall there is a picture of an olive tree, with diameter 2,3cm and height 60cm. The tree is about 2500 years old based on the formula Age = radius/coefficient.

Scroll to Top

Ώρες λειτουργίας

Από την 19η Σεπτεμβρίου
Το μουσείο είναι ανοικτό  για τους επισκέπτες
Δευ–Σαβ: 09:00 – 17:00.
Κυριακές: Κλειστά

Ώρες λειτουργίας

Από την 17η Οκτωβρίου
Το μουσείο θα παραμείνει κλειστό. Μπορείτε να το επισκεφτείτε
μόνο μετά από επικοινωνία και συνεννόηση στο τηλέφωνο: +30 25930 71950